Sơ cứu và CPR trên tàu: Kỹ năng bắt buộc cho thủy thủ đoàn

1. Vì sao sơ cứu và CPR (hồi sức tim phổi) đặc biệt quan trọng trong an toàn tàu biển?

Khác với môi trường trên đất liền, xe cứu thương và đội ngũ y bác sĩ có thể tiếp cận hiện trường trong vòng vài phút, các sự cố y tế trên biển diễn ra trong bối cảnh hoàn toàn khác biệt: sự cô lập về địa lý và sự hạn chế về nguồn lực. Khi một tai nạn lao động nghiêm trọng hoặc một cơn đau tim xảy ra trên trên tàu biển hoặc offshore, thời gian vận chuyển nạn nhân vào bờ có thể kéo dài nhiều giờ hoặc nhiều ngày tùy thuộc vào điều kiện thời tiết và vị trí tàu. Vì vậy, kỹ năng sơ cứu và CPR của thủy thủ đoàn đóng vai trò quyết định trong việc duy trì sự sống ban đầu và giảm mức độ biến chứng.

Vì sao sơ cứu và CPR (hồi sức tim phổi) đặc biệt quan trọng trong an toàn tàu biển?

An toàn tàu biển không chỉ liên quan đến phòng ngừa va chạm, cháy nổ hay sự cố kỹ thuật mà còn bao gồm bảo vệ sức khỏe và tính mạng thuyền viên. Tai nạn lao động trên tàu biển thường xảy ra với các nguyên nhân phổ biến như trượt ngã, va đập, điện giật, ngạt khí, bỏng hoặc chấn thương do thiết bị cơ khí. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân có thể rơi vào tình trạng ngừng tim, ngừng thở hoặc mất ý thức trước khi nhận được hỗ trợ y tế chuyên sâu. CPR là biện pháp hồi sinh tim phổi nhằm duy trì tuần hoàn máu và cung cấp oxy cho não trong giai đoạn chờ hỗ trợ y tế. Nếu không được thực hiện trong vài phút đầu tiên, nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn và tử vong rất cao.

2. Các tình huống cần sơ cứu và CPR trên tàu biển và offshore

Trong hoạt động hàng hải và offshore, các sự cố sau đây có nguy cơ trực tiếp dẫn đến ngừng tim hoặc ngừng thở, đòi hỏi kỹ năng sơ cứu và CPR được triển khai ngay tại hiện trường.

Các tình huống cần sơ cứu và CPR trên tàu biển và offshore

2.1. Tình huống ngừng tim, ngừng thở

Ngừng tim, ngừng thở có thể xảy ra do nhồi máu cơ tim, đột quỵ, điện giật, đuối nước hoặc chấn thương nặng. Khi tim ngừng bơm máu, não không còn được cung cấp oxy. Nếu không thực hiện CPR kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao. Trong bối cảnh an toàn tàu biển, đây là tình huống nghiêm trọng nhất vì thời gian tiếp cận y tế bị hạn chế.

2.2. Tình huống đuối nước

Đuối nước thường liên quan đến rơi xuống biển hoặc tai nạn khi làm việc trên boong trong điều kiện sóng lớn. Nạn nhân có thể hít phải nước biển dẫn đến suy hô hấp và sau đó ngừng tim. Khi được đưa trở lại tàu, việc đánh giá hô hấp và tuần hoàn phải được thực hiện ngay. Nếu không có nhịp thở hoặc mạch, CPR cần tiến hành ngay lập tức để bảo đảm an toàn tàu biển và duy trì cơ hội sống sót.

2.3. Tình huống điện giật

Điện giật có thể xảy ra từ hệ thống điện, máy móc hoặc thiết bị công suất lớn trên tàu. Dòng điện đi qua cơ thể có thể gây rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tim hoàn toàn. Sau khi ngắt nguồn điện và bảo đảm khu vực an toàn, việc kiểm tra ý thức và hô hấp phải được thực hiện ngay. Nếu nạn nhân mất ý thức và không thở, CPR là biện pháp bắt buộc trong quy trình ứng phó khẩn cấp trên tàu biển.

2.4. Tình huống chấn thương nặng

Chấn thương nặng do ngã từ độ cao, vật nặng rơi, kẹp máy hoặc va đập mạnh có thể dẫn đến sốc chấn thương, mất máu nhiều hoặc suy hô hấp thứ phát. Trong một số trường hợp, nạn nhân có thể ngừng thở do tổn thương não hoặc sốc nặng. Kiểm soát chảy máu, cố định vùng tổn thương và theo dõi hô hấp là các bước cần thiết nhằm duy trì an toàn tàu biển trước khi thực hiện CPR nếu có dấu hiệu ngừng tuần hoàn.

2.5. Tình huống ngạt khí

Ngạt khí trong không gian kín như hầm hàng, khoang máy hoặc két dầu là nguy cơ đặc biệt trong an toàn tàu biển. Thiếu oxy hoặc sự hiện diện của khí độc có thể khiến nạn nhân bất tỉnh và ngừng thở nhanh chóng. Sau khi đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm và bảo đảm an toàn cho người cứu, cần kiểm tra hô hấp ngay. CPR phải được triển khai nếu nạn nhân không còn dấu hiệu thở.

2.6. Tình huống hạ thân nhiệt

Hạ thân nhiệt có thể xảy ra sau khi rơi xuống biển trong thời gian dài. Nhiệt độ cơ thể giảm sâu làm rối loạn nhịp tim, suy tuần hoàn và có thể dẫn đến ngừng tim. Việc làm ấm cơ thể kết hợp theo dõi hô hấp và tuần hoàn là cần thiết. Nếu tim ngừng hoạt động, CPR phải được tiến hành đồng thời với các biện pháp hỗ trợ khác để bảo đảm an toàn tàu biển.

Các tình huống trên cho thấy an toàn tàu biển phụ thuộc lớn vào năng lực xử lý y tế khẩn cấp của thủy thủ đoàn. Huấn luyện an toàn tàu biển cho thủy thủ đoàn cần tích hợp đầy đủ nội dung kỹ năng sơ cứu và CPR nhằm đáp ứng các nguy cơ đặc thù của môi trường biển.

3. Quy trình sơ cứu và CPR trong môi trường tàu biển

Trong bối cảnh an toàn tàu biển, thao tác sơ cứu và CPR trên tàu biển và offshore là kỹ năng thiết yếu của thủy thủ đoàn nhằm bảo vệ tính mạng ngay tại hiện trường trước khi có hỗ trợ y tế chuyên sâu. Ở môi trường xa đất liền, nơi thời gian tiếp cận cơ sở y tế có thể kéo dài, việc phản ứng đúng ngay từ những phút đầu tiên mang ý nghĩa quyết định.

Wellbeing là đơn vị đào tạo chuyên sâu về kỹ năng an toàn và chăm sóc sức khỏe trong môi trường làm việc đặc thù như tàu biển và offshore. Các chương trình huấn luyện của Wellbeing tập trung vào thực hành thực tế, mô phỏng tình huống khẩn cấp sát với điều kiện vận hành trên biển, giúp học viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn hình thành phản xạ xử lý tình huống trong điều kiện áp lực cao. Do thời gian tiếp cận y tế chuyên sâu có thể kéo dài, những phút đầu tiên tại hiện trường có ý nghĩa quyết định.

3.1. Quy trình sơ cứu ban đầu

Bước 1: Đảm bảo an toàn hiện trường
Quan sát xung quanh để bảo đảm không còn nguy cơ như thiết bị đang vận hành, rò rỉ nhiên liệu, điện hở, sàn trơn trượt hoặc không gian kín thiếu oxy. Chỉ tiếp cận nạn nhân khi khu vực đã an toàn.

Bước 2: Kiểm tra phản ứng của nạn nhân

Gọi lớn và lay nhẹ vai để xác định mức độ tỉnh táo. Nếu nạn nhân không phản ứng, cần xử lý ngay như một tình huống khẩn cấp.

Bước 3: Đánh giá hô hấp và tuần hoàn
Quan sát lồng ngực, lắng nghe và cảm nhận hơi thở trong vài giây. Nếu nạn nhân mất phản ứng, không thở hoặc không có dấu hiệu tuần hoàn rõ ràng, CPR phải được tiến hành ngay lập tức, đồng thời thông báo cho các thành viên khác trên tàu để hỗ trợ kịp thời.

3.2. Quy trình hồi sức tim phổi (CPR)

CPR bao gồm việc ép tim ngoài lồng ngực kết hợp với hô hấp nhân tạo cho nạn nhân cụ thể như sau:

Bước 1: Xác định vị trí ép tim

• Dùng 2 ngón tay di chuyển theo bờ dưới xương sườn hai bên của nạn nhân vào chính giữa ngực. Giao điểm của 2 ngón tay là mũi xương ức.

• Đặt cườm bàn tay bên cạnh mũi xương ức. Đặt bàn tay còn lại lên trên và đan các ngón vào nhau, bên cạnh mũi xương ức về phía gần mặt.

Bước 2: Xác định tư thế ép tim.

• Quỳ bên cạnh nạn nhân, hai chân rộng bằng vai.
• Vai, khuỷu tay và cổ tay tạo thành một đường thẳng vuông góc với lồng ngực của nạn nhân.

Bước 3: Ép tim ngoài lồng ngực.

• Ép xuống sao cho lồng ngực nạn nhân lún từ 5 - 6 cm.
• Ép tim 30 lần với tốc độ 100 - 120 lần/phút.

Bước 4: Hô hấp nhân tạo.

• Ấn trán, nâng cằm, bịt mũi nạn nhân.
• Hít thật sâu, áp miệng vào miệng nạn nhân và thổi mạnh.
• Hô hấp nhân tạo 2 lần.

Bước 5: Thực hiện lại chu kỳ 30 lần ép tim ngoài lồng ngực và 2 lần hô hấp nhân tạo cho tới khi nạn nhân tỉnh, nhân viên y tế đến hoặc người sơ cấp cứu kiệt sức.

Bên cạnh CPR, kỹ năng sơ cứu trên tàu còn bao gồm xử lý chảy máu, băng bó vết thương, cố định gãy xương và hỗ trợ các tình huống suy hô hấp khác trước khi chuyển giao cho đội ngũ y tế. Thủy thủ đoàn phải được đào tạo kỹ năng sơ cứu và CPR định kỳ, bao gồm thực hành ép tim, xử lý chấn thương, băng bó, cố định gãy xương và ứng phó với bỏng hoặc sốc nhiệt. Việc duy trì kỹ năng thông qua diễn tập định kỳ giúp thủy thủ đoàn phản ứng nhanh và chính xác khi xảy ra tai nạn. Đây là một phần quan trọng trong hệ thống quản lý an toàn tàu biển của doanh nghiệp.

An toàn tàu biển chỉ thực sự hiệu quả khi mỗi thành viên trên tàu nhận thức rõ trách nhiệm của mình. Trong môi trường tàu biển và offshore, điều kiện cứu hộ hạn chế và khoảng cách xa đất liền, thủy thủ đoàn chính là tuyến bảo vệ đầu tiên cho tính mạng con người. Việc nâng cao kỹ năng sơ cứu và CPR, duy trì huấn luyện an toàn tàu biển cho thủy thủ đoàn là giải pháp thiết thực để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ người lao động trong hoạt động kinh tế biển hiện nay.