Các bệnh thường gặp ở người cao tuổi và cách phòng tránh

Những bệnh này thường kéo dài, tái phát và khó điều trị triệt để, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ các bệnh thường gặp ở người cao tuổi và áp dụng các biện pháp phòng ngừa khoa học là cách hiệu quả nhất để duy trì sức khỏe, giảm gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế.

1. Bệnh về xương khớp 

Bệnh xương khớp đứng đầu danh sách các bệnh thường gặp ở người cao tuổi. Khi tuổi tăng, sụn khớp bị thoái hóa, mỏng dần, xương giảm mật độ, gân và dây chằng kém co giãn, dẫn đến tình trạng xương cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau. Các bệnh điển hình là thoái hóa khớp gối, thoái hóa cột sống, loãng xương và viêm khớp dạng thấp. Người bệnh thường đau nhức tăng về đêm, cứng khớp buổi sáng, vận động khó khăn, thậm chí gãy xương chỉ vì va chạm nhẹ.

Các bệnh thường gặp ở người cao tuổi

Cách phòng tránh các bệnh thường gặp ở người cao tuổi hiệu quả nhất là kết hợp chế độ dinh dưỡng và vận động đều đặn từ sớm. Người cao tuổi nên bổ sung thực phẩm giàu acid béo omega-3 (cá hồi, cá mòi, hạt óc chó), vitamin D (cam, bưởi, ớt đỏ), canxi và vitamin nhóm B, E để hỗ trợ xương khớp. Đồng thời cần duy trì tập luyện nhẹ nhàng như đi bộ 30 phút mỗi ngày, dưỡng sinh hoặc yoga để tăng cường độ linh hoạt và giảm cân nếu thừa cân. Tránh ngồi hoặc nằm một chỗ quá lâu, thay đổi tư thế thường xuyên và sử dụng ghế có tựa lưng tốt.

2. Bệnh tim mạch 

Bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao nhất trong các bệnh thường gặp ở người cao tuổi, bao gồm tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, xơ vữa động mạch vành và suy tim. Thành mạch máu xơ cứng, lòng mạch hẹp dần do lắng đọng cholesterol, cộng với lối sống ít vận động và chế độ ăn nhiều muối, mỡ là những yếu tố chính thúc đẩy bệnh tiến triển.

Phòng tránh các bệnh thường gặp ở người cao tuổi nhóm tim mạch bằng cách ăn nhiều rau củ, cá thay vì thịt đỏ, hạn chế muối dưới 5g/ngày, bỏ hẳn thuốc lá và rượu bia. Tập thể dục đều đặn 30 phút mỗi ngày giúp ổn định huyết áp và cải thiện tuần hoàn. Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu là rất quan trọng. Khi xuất hiện dấu hiệu mệt mỏi khi vận động, khó thở, đau ngực lan xuống tay trái, chóng mặt, người cao tuổi cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Đặc biệt với đột quỵ - một trong các bệnh thường gặp ở người cao tuổi nguy hiểm nhất – việc sơ cấp cứu đúng cách tại chỗ có thể cứu sống. Theo hướng dẫn của Wellbeing và các trung tâm sơ cấp cứu, khi nghi ngờ đột quỵ, cần đặt nạn nhân nằm nghiêng, nới lỏng quần áo, kiểm tra hô hấp và gọi cấp cứu 115 ngay. Không cho ăn uống hay dùng thuốc tùy tiện, tránh nằm ngửa để ngừa sặc.

3. Bệnh đường tiêu hóa 

Hệ tiêu hóa suy giảm rõ rệt ở người cao tuổi do men tiêu hóa giảm, nhu động ruột chậm, dẫn đến táo bón, đầy hơi, chướng bụng, viêm loét dạ dày – tá tràng hoặc trào ngược thực quản. Đây cũng là một trong những các bệnh thường gặp ở người cao tuổi thường gây khó chịu và ảnh hưởng đến giấc ngủ. 

Để hạn chế các bệnh thường gặp ở người cao tuổi về tiêu hóa nên ăn nhiều rau củ, chất xơ, uống đủ nước, sử dụng dầu thực vật thay mỡ động vật và chia nhỏ bữa ăn. Tránh ăn sống, tái, đồ cay nóng hoặc ăn no quá mức. Tập thể dục nhẹ nhàng sau bữa ăn giúp tăng nhu động ruột. Không nên vừa ăn vừa xem ti vi hoặc nói chuyện để tránh sặc, nghẹn.

4. Bệnh viêm đường hô hấp

Viêm họng, viêm phế quản mạn tính, giãn phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là các bệnh thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt người hút thuốc lá hoặc sống trong môi trường ô nhiễm. Bệnh dễ bùng phát khi thời tiết chuyển mùa, gây ho, khó thở, khạc đờm, thậm chí suy hô hấp.

Cách phòng tránh các bệnh thường gặp ở người cao tuổi nhóm này là giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng cổ và ngực khi trời lạnh. Tránh ra ngoài vào sáng sớm hoặc khi nhiệt độ thay đổi đột ngột. Người cao tuổi nên tiêm vắc-xin cúm và phế cầu hàng năm. Duy trì tập thở và vận động nhẹ để tăng sức đề kháng hô hấp.

5. Rối loạn giấc ngủ và bệnh hệ thần kinh trung ương

Mất ngủ, tỉnh giấc giữa đêm, sa sút trí tuệ, Parkinson và Alzheimer là các bệnh thường gặp ở người cao tuổi. Não bộ lão hóa, giảm số lượng neuron và tăng mảng lão hóa khiến trí nhớ kém, vận động chậm, run tay.

Rối loạn giấc ngủ và bệnh hệ thần kinh trung ương

Cách phòng tránh bao gồm duy trì giấc ngủ khoa học: không kê gối cao, ngủ trong phòng tối và yên tĩnh, tránh uống nhiều nước buổi tối. Tham gia các hoạt động nhận thức như chơi cờ, học ngoại ngữ ngắn hạn hoặc tập dưỡng sinh để duy trì trí tuệ minh mẫn.

6. Bệnh hệ tiết niệu và các bệnh khác

Són tiểu, tiểu dắt, tiểu đêm do bàng quang giảm trương lực và u xơ tiền liệt tuyến là các bệnh thường gặp ở người cao tuổi. Ngoài ra, loãng xương, đái tháo đường type 2 và hội chứng tiền đình cũng phổ biến.

Cách phòng tránh chung cho tất cả các bệnh thường gặp ở người cao tuổi là khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/lần, duy trì lối sống lành mạnh, tập thể dục phù hợp và kiểm soát các bệnh mạn tính từ sớm. Gia đình cần quan tâm, động viên tinh thần để người cao tuổi cảm thấy lạc quan và có ý thức tự chăm sóc bản thân.

7. Khóa học sơ cấp cứu dành cho người cao tuổi và người chăm sóc – Giải pháp thực tế từ Wellbeing

Để nâng cao khả năng ứng phó đột quỵ và các tình huống khẩn cấp thường gặp ở người cao tuổi, Wellbeing – Công ty Cổ phần Dịch vụ Well-being, thành viên Hội đồng An toàn Anh Quốc – đã thiết kế chương trình đào tạo sơ cấp cứu chuyên biệt dành cho người cao tuổi và người chăm sóc người cao tuổi.

Chương trình được chia thành 3 buổi với nội dung thực tiễn, dễ áp dụng ngay tại nhà và nơi làm việc:

Buổi 1: Nguyên tắc tiếp cận và đánh giá nạn nhân, hướng dẫn kỹ năng hồi sức tim phổi, sử dụng máy khử rung tim tự động ngoài lồng ngực, phát hiện và sơ cấp cứu đột quỵ.

Buổi 2: Ôn tập hồi sức tim phổi và sử dụng AED, sơ cấp cứu dị vật đường thở ở người lớn và trẻ em, cầm máu khẩn cấp và băng bó vết thương, vận chuyển nạn nhân an toàn.

Buổi 3: Phát hiện và sơ cấp cứu phản vệ, nhồi máu cơ tim, tình trạng tăng/giảm đường huyết, xử trí và dự phòng ngã ở người cao tuổi, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm của các bệnh mạn tính (COPD, suy tim, cao huyết áp).

Lớp học sơ cấp cứu cá nhân của Wellbeing không chỉ giúp người tham gia tự tin xử lý đột quỵ mà còn trang bị kỹ năng toàn diện để chăm sóc người cao tuổi một cách an toàn. Đây chính là cách tốt nhất để gia đình chủ động bảo vệ sức khỏe người thân trước các tình huống sức khoẻ nguy hiểm