Quy định PCCC bắt buộc đối với doanh nghiệp theo pháp luật Việt Nam

Bảng nội quy và tiêu lệnh An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) cần được niêm yết tại các doanh nghiệp giúp người lao động tuân thủ đúng quy định và xử lý kịp thời khi xảy ra sự cố cháy nổ.

1. Bối cảnh pháp lý và mục tiêu siết chặt An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC)

Những năm gần đây, Chính phủ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) nhằm giảm gánh nặng cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm khung pháp lý chặt chẽ. Cơ sở pháp lý quan trọng gồm Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2013), Nghị định 136/2020/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành và Nghị định 50/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC.

Theo các quy định này, người đứng đầu doanh nghiệp phải tổ chức thực hiện, duy trì điều kiện An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC), xây dựng phương án chữa cháy, huấn luyện nghiệp vụ và tự kiểm tra định kỳ. Đồng thời, doanh nghiệp phải tuân thủ các TCVN, QCVN về an toàn cháy nổ trong thiết kế, thi công và vận hành công trình.

Như vậy, cải cách thủ tục không đồng nghĩa với nới lỏng tiêu chuẩn. Trách nhiệm tự kiểm tra, tự đánh giá và chịu trách nhiệm pháp lý trong công tác An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) vẫn được quy định rõ và áp dụng chế tài nghiêm khắc nếu vi phạm.

2. Những quy định PCCC bắt buộc doanh nghiệp phải tuân thủ

2.1. Thẩm duyệt thiết kế và nghiệm thu PCCC

Theo quy định hiện hành, các công trình thuộc danh mục nguy hiểm cháy nổ phải:

• Thực hiện thẩm duyệt thiết kế về PCCC trước khi thi công
• Được nghiệm thu về PCCC trước khi đưa vào hoạt động
• Đảm bảo hệ thống báo cháy, chữa cháy, thoát nạn đạt tiêu chuẩn kỹ thuật

Một số dự án quy mô nhỏ có thể được phân cấp cho địa phương xử lý nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, nhưng vẫn phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC).

2.2. Giấy chứng nhận đủ điều kiện An toàn PCCC

Doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề có điều kiện phải:

• Xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về PCCC
• Duy trì đầy đủ hồ sơ quản lý PCCC
• Cập nhật tài liệu, biên bản kiểm tra định kỳ

Thời gian cấp phép được rút ngắn theo hướng minh bạch, công khai, nhưng nếu không đáp ứng đủ điều kiện, cơ sở có thể bị đình chỉ hoạt động.

2.3. Kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống PCCC định kỳ

Theo quy định mới từ 01/7/2025, doanh nghiệp phải:

• Kiểm tra định kỳ hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động
• Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị PCCC theo đúng quy trình
• Lập biên bản ghi nhận và lưu trữ hồ sơ

Việc kiểm tra đột xuất sẽ tập trung vào các cơ sở có nguy cơ cao, vi phạm nhiều lần hoặc có dấu hiệu mất an toàn.

2.4. Trách nhiệm của người đứng đầu doanh nghiệp

Một điểm siết chặt quan trọng trong quy định An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) là trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ sở. Người quản lý phải:

• Chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác PCCC
• Tổ chức huấn luyện, diễn tập định kỳ cho nhân viên
• Bố trí lối thoát nạn đúng quy chuẩn
• Không để xảy ra tình trạng khóa cửa thoát hiểm, cản trở lối thoát nạn

Nếu vi phạm nghiêm trọng, có thể bị xử phạt hành chính nặng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

3. Những thay đổi đáng chú ý từ 01/7/2025

Các quy định mới về PCCC và CNCH 2025 tập trung vào:

• Cụ thể hóa trách nhiệm cá nhân và tổ chức
• Siết chặt tiêu chuẩn vật liệu chống cháy
• Tăng cường huấn luyện, diễn tập bắt buộc
• Nâng cao yêu cầu về hồ sơ và lưu trữ tài liệu PCCC

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các công trình cải tạo, mở rộng quy mô đều phải rà soát lại điều kiện An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) trước khi vận hành.

4. Doanh nghiệp cần làm gì để đảm bảo tuân thủ An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) ?

Để đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật về An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC), doanh nghiệp nên:

• Cập nhật văn bản pháp luật thường xuyên: Theo dõi Nghị định, Thông tư mới do Chính phủ và Bộ Công an ban hành.
•  Chủ động tự kiểm tra nội bộ: Xây dựng quy trình kiểm tra định kỳ hệ thống điện, hệ thống chữa cháy và lối thoát nạn.
• Đào tạo và diễn tập PCCC: Tổ chức huấn luyện thực tế cho nhân viên để đảm bảo xử lý tình huống cháy nổ hiệu quả.
• Hợp tác với đơn vị chuyên nghiệp: Lựa chọn nhà cung cấp vật liệu, thiết bị chống cháy đạt chuẩn, có đầy đủ chứng nhận kiểm định nhằm rút ngắn thời gian thẩm duyệt và nghiệm thu.

5. Vai trò của giải pháp vật liệu và thiết bị đạt chuẩn An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC)

Một trong những yếu tố quyết định việc đáp ứng quy định An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) là chất lượng vật liệu và hệ thống kỹ thuật, bao gồm:

• Tấm chống cháy cho hệ thống ống gió, vách ngăn
• Van chặn lửa đạt tiêu chuẩn
• Cửa cuốn chống cháy
• Hệ thống quạt tăng áp, hút khói

Việc sử dụng vật liệu đạt chuẩn giúp đảm bảo tính toàn vẹn chịu lửa (EI), đồng thời thuận lợi trong quá trình kiểm định và nghiệm thu.

Việc cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực PCCC là bước tiến tích cực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu về An toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) vẫn ngày càng chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn.

Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định mới, tăng cường kiểm tra nội bộ và đầu tư đúng mức cho hệ thống PCCC. Tuân thủ đúng pháp luật không chỉ giúp tránh rủi ro xử phạt mà còn bảo vệ tài sản, con người và uy tín thương hiệu trong dài hạn.